STRATEGIE ROZWOJU GMIN
Strategie zrównoważonego rozwoju gmin w procesie edukacji akademickiej

Warszawa, Budynek UKSW na ulicy Wóycickiego


Strategie zrównoważonego rozwoju gmin i powiatów stanowią podstawowe narzędzie w kształtowaniu regionalnego rozwoju kraju, ponieważ nadają one kierunek dalszego rozwoju dla tych geograficznych mikroregionów kraju.


AUTOR
dr Jan Sandner
Zakład Ekologii, Monitoringu i Ochrony Przyrody
UKSW w Warszawie
Fot. J.Sandner
DATA
Lipiec 11.2021
SHARE

B ez precyzyjnie opracowanej strategii rozwoju gminy nie ma możliwości dalszego prawidłowego wdrażania kolejnych etapów zrównoważonego zarządzania zasobami środowiska przyrodniczego. Szczególnie istotne jest to na poziomie gminy, gdzie powinien powstawać strategiczny plan zrównoważonego rozwoju dla całego jej obszaru. Plan ten powinien być ściśle powiązany z oczekiwaniami społecznymi, uwarunkowaniami gospodarczymi i co najważniejsze powinien uwzględniać stan aktualnych zasobów środowiska przyrodniczego.

To właśnie uwzględnienie parametrów związanych z występowaniem zasobów środowiska przyrodniczego dopiero gwarantuje uzyskanie zrównoważonego rozwoju gminy.

Ten element strategii zrównoważonego rozwoju gminy stwarza największy problem. W przeważającej większości przypadków w opracowywanych strategiach nie uwzględnia się parametrów zasobów środowiska przyrodniczego. Opracowania najczęściej odnoszą się do spraw gospodarczo-ekonomicznych oraz społecznych. Jest to podejście całkowicie błędne i świadczące w ogóle o niewłaściwym zrozumieniu roli, jaką ma pełnić strategia zrównoważonego rozwoju gminy.

Trudno mówić o jakimkolwiek zrównoważeniu w momencie kiedy, nie ma właściwego opracowania zasobów środowiska przyrodniczego.

Pojęcie zrównoważony rozwój powinno odnosić się do zasobów środowiska przyrodniczego, a nie przykładowo do ilości miejsc pracy i liczby ich poszukujących. Bynajmniej nie na tym ma polegać strategia zrównoważonego rozwoju. Przed 2014 r., kiedy w ustawie o samorządzie powiatowym podstawą prawną przyjmowania strategii rozwoju był art. 12 pkt. 4, nie określono precyzyjnie zakresu merytorycznego niezbędnych dokumentów. Konsekwencją tego było przyjmowanie przez samorządy gminne lub powiatowe bardzo zróżnicowanych w swojej budowie dokumentów.

Treść i zakres doboru materiału poddanego analizie zależał w dużym stopniu od zespołu wykonawców danego opracowania.

Często do uznania, że dany dokument ma spełniać rolę kierunkową w rozwoju danej gminy, wystarczyły jedynie stosowane sformułowania typu strategia rozwoju, zrównoważona strategia itp. Dlatego też można powiedzieć, że dość znaczna część projektów strategii rozwoju gmin, które następnie były przyjmowane przez lokalne samorządy, nie spełniała nawet formalnych warunków przewidzianych w ustawie. Dodatkowym problemem było również nieprecyzyjne określenie okresu, jaki ma obejmować dana strategia. Najczęściej były one planowane na całkowicie dowolnie określony okres. Dopiero nowelizacja ustawy w pewnym stopniu wprowadziła szereg zasad dla programów rozwoju gmin i powiatów, które powinna zawierać strategia rozwoju.

Często się zdarza, że strategie opracowywane są tak jak dokumenty dotyczące strategii rozwoju kraju a nie regionu, czy gminy. Na tym tle powstaje szereg problemów natury merytorycznej i technicznej.

Realizacja projektów strategicznych dla każdej jednostki na szczeblu lokalnym musi uwzględniać również inne opracowania związane z planowaniem przestrzennym, ochroną środowiska, gospodarką niskoemisyjną, gospodarką zasobami środowiska (ocena zasobów środowiska wynika z ustawy krajobrazowej), programów edukacji ekologicznej, czy planów rozwoju regionu geograficznego. Wszystkie te elementy, prawidłowo zestawione, tworzą holistyczne podstawy do wdrażania zrównoważonej strategii rozwoju.

Strategie zrównoważonego rozwoju gmin stanowią niezwykle interdyscyplinarne dokumenty przy realizacji których powinni uczestniczyć różnego rodzaju specjaliści.

Niestety analizując wiele z nich należy uznać, że najsłabszym ich elementem jest analiza własnych zasobów środowiska przyrodniczego. Wynika to nie tylko z braku wiedzy na poziomie jednostek administracyjnych, ale również z braku właściwie przeszkolonych specjalistów którzy potrafią zrealizować tego typu analizy przyrodnicze.

Na przeciw tym problemom wychodzi Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, gdzie w ramach przedmiotu „Metody wyceny i parametryzacji środowiska przyrodniczego” który składa się z wykładów oraz ćwiczeń studenci uczą się przeprowadzać audyt strategii zrównoważonego rozwoju gmin.

Analizę audytową przeprowadzają ze szczególnym uwzględnieniem problematyki oceny zasobów środowiska przyrodniczego. Ćwiczenia odbywają się na opracowaniach wybranych strategii zrównoważonego rozwoju gmin. Dokonują analizy całości dokumentów oraz technik które zostały zastosowane do badania zasobów środowiska przyrodniczego. Studenci uczą się zarządzania zasobami środowiska przyrodniczego które stanowią jeden z trzech najważniejszych elementów do właściwej oceny strategii zrównoważonego rozwoju gminy.
Strategia zrównoważonego rozwoju gminy powinna być dokumentem podstawowym dla konstruowania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Gmina która prawidłowo zdefiniuje swoją wizję rozwoju w oparciu o strategię zrównoważonego rozwoju ma realną szansę wykorzystać do swoich celów rozwojowych środki finansowe z „Europejskiego Zielonego Ładu” oraz "Polskiego Ładu".


Laboratoium Zakładu Ekologii, Monitoringu i Ochrony Przyrody na UKSW w Warszawie



REDAKCJA EKOFORUM:
Wprowadzenie nowej Konstytucji dla Nauki przez Min. J.Gowina spowodowało daleko idące konsekwencje przede wszystkim na kierunkach o charakterze interdyscyplinarnym. Typowym kierunkiem o charakterze interdyscyplinarnym jest ochrona środowiska. Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego jest jedną z nielicznych uczelni gdzie kierunek ochrona środowiska został utrzymany wprawdzie, tylko w formie edukacji akademickiej dzięki powołaniu w miejsce Instytutu Ekologii i Bioetyki nowej jednostki Centrum Ekologii Ekofilozofii.







Zdalne nauczanie szanse i zagrożenia w obliczu pandemii SARS-CoV-2


Wraz z ogłoszeniem Pandemii SARS-CoV-2 w marcu 2020 roku i wynikającymi z tego ograniczeniami można uznać, że rozpoczęła się nowa era dla systemów nauczania zdalnego.

Wokół strategii rozwoju gminy Izabelin


Świadome zarządzanie gminnymi zasobami środowiska powinno być podstawą w konstruowaniu każdej strategii zrównoważonego rozwoju gminy.